Hvernig sköpum við gæða umhverfi - Lífsgæði í raun með áherslum á sjálfbærni?
Vistvæn nálgun í skipulagi nýja hverfisins í Urriðaholti í Garðabæ
Þetta var viðfangsefni fyrirlesturs sem Halldóra Hreggviðsdóttir hjá Alta, hélt á opnum fundi hjá Vistbyggðaráði, þar sem viðfangsefnið var vistvæn byggð, útfrá nokkrum sjónarhornum. “Þetta var sú spurning sem við stóðum frammi fyrir í ársbyrjun 2004 við skipulag nýja hverfisins í Urriðaholti í Garðabæ.” Í þeirri vinnu var farið mjög víða og skoðað það helsta sem var að gerst í borgarskipulagi og borgarþróun, bæði í Evrópu og Bandaríkjunum m.a. með tilliti til sjálfærni og gæða í byggðu samfélagi. Nú er í Urriðaholtinu kominn góður skipulagsrammi, umgjörð sem býður margvísleg tækifæri.
Halldóra fór yfir skipulagsvinnuna sjálfa og fyrstu skrefin við uppbygginguna í Urriðaholtinu, en skipulag hefur áhrif á svo margt í okkar daglega lífi, eins og heilsu og vellíðan, samfélagsgerð og þróun samfélags, hvernig til tekst við breytingar á þörfum æviskeiðs okkar, verðmæti lands, nýtingu auðlinda og innviða og síðast en ekki síst væntumþykju og virðingu fyrir umhverfinu sem við búum í. Áherslur sjálfbærrar þróunar í samhengi skipulags, felast einmitt í þessu að fara vel með auðlindir og nýta vel innviði um leið og við samþættum þessa félagslegu, efnahagslegu og umhverfislegu hagsmuni samfélagsins. Um leið þurfum við að huga að lífsgæðum til langs tíma meðal annars með virku samtali við íbúa og aðra hagsmunaaðila.
Um nokkurt skeið hefur verið unnið að deiliskipulagi fyrir Garðahverfi á Álftanesi. Markmið þess er að þar verði friðarstaður þar sem njóta megi útivistar og kyrrðar samhliða varðveislu menningarsögulegra minja, búsetulandslags og náttúru. Deiliskipulagið var unnið undir forystu skipulagsnefndar Garðabæjar, en Garðafélagið áhugamannafélag um Garðahverfi hefur stutt þessa vinnu. Alta hefur haft umsjón með deiliskipulagsgerðinni. Sjá nánar á gardahverfi.alta.is
Í Urriðaholti í Garðabæ hafa verið farnar nýstárlegar leiðir hérlendis við mótun byggðar meðal annars með áherslu á verndun lífríkis og gæða Urriðavatns. Þessar leiðir eru orðnar ríkjandi við þróun og uppbyggingu nýrrar byggðar víða erlendis en hafa ekki verið nýttar hér á landi áður. Hér er um að ræða svokallaðan sjálfbæran vatnsbúskap (e. sustainable hydrology eða sustainable drainage system), stundum kallaðar sjálfbærar ofanvatnslausnir.
Viðhald vatnsbúskaparins í Urriðavatni er afar mikilvægt fyrir byggðina í Urriðaholti þar sem Urriðavatn, ásamt Búrfellshrauni, mynda aðlaðandi umgjörð um byggðina. Urriðavatn er sérlega gróskumikið og lífríkt vatn með fjölbreyttum gróðri og smádýralífi á íslenskan mælikvarða. Þar er einnig tiltölulega mikið af urriða miðað við vötn af þessari stærð, hornsíli og auðugt fuglalíf.
Alta hefur haldið utan um vinnu við skipulags- og umhverfismál í Urriðaholtinu frá upphafi. Nú höfum við, ásamt Herborgu Árnadóttur, gert myndband fyrir Urriðaholt ehf þar sem lýst er hugmyndafræðinni á bak við sjálfbæran vatnsbúskap og hvernig skipulagning við uppbyggingu byggðarinnar í Urriðaholti hefur tekið mið af henni.
Nánari upplýsingar um byggðina í Urriðaholti er að finna á www.urridaholt.is.
Félagsgarður í Kjós, sem tekinn var í notkun árið 1946, stendur á lóð Ungmennafélagsins Drengs sem einnig stóð að uppbyggingu hans.
Félagsheimilið hefur verið vinsælt samkomuhús, t.d. til brúðkaupa, afmæla og annarra atburða enda vel í sveit sett og státar af fallegu útsýni yfir Hvalfjörðinn. Kjósarhreppur fékk Alta til liðs við sig til að bæta aðkomu og umgjörð félagsheimilisins til að mæta hlutverki þess betur.
Tillaga Alta miðaði að því að draga fram glæsileika hússins og umgjörð þess en jafnframt að halda í karakter þess sem félagsheimilis í sveit. Þá var leitast við að endurnýta það efni sem hægt var, svo sem hellur og gróður og að skapa betri tengingar milli hæða á byggingunni. Loks var lagt til að tengja hönnunina við fólkið í sveitinni og fá unga íbúa til teikna mynd af uppáhalds dýri sínu til að greypa í hellulögn við inngang byggingarinnar.
Framkvæmdir eru óðum að hefjast og verður gaman að fylgjast með breytingunum.
Alls bárust 102 tillögur í hugmyndaleit Þingvallanefndar, sem lauk með málþingi og hugmyndasmiðju laugardaginn 22. október s.l. í Ráðhúsi Reykjavíkur. Hugmyndirnar voru allar til sýnis í Tjarnarsal ráðhússins en sýningin heldur áfram á vefnum og hana má opna með því að smella hér. Óskað var eftir hugmyndum almennings um hvernig taka megi á móti þeim þúsundum Íslendinga og erlendra gesta sem á ári hverju vilja upplifa sérstöðu Þingvalla, án þess að ganga á tækifæri komandi kynslóða til að njóta staðarins. Tillögurnar sem bárust eru mjög fjölbreyttar að innihaldi og framsetningu og komu frá fólki úr ólíkum áttum. Dómnefnd veitti höfundum fimm tillagna viðurkenningu. Alta aðstoðaði Þingvallanefnd og starfsfólk þjóðgarðsins við undirbúning og framkvæmd hugmyndaleitarinnar og hugmyndasmiðjunnar í lokin.
Myndin er frá sýningu á hugmyndunum í Tjarnarsal Ráðhúss Reykjavíkur.
Um nokkurt skeið hefur verið unnið að deiliskipulagi fyrir Garðahverfi á Álftanesi. Markmið þess er að þar verði friðarstaður þar sem njóta megi útivistar og kyrrðar samhliða varðveislu menningarsögulegra minja, búsetulandslags og náttúru. Deiliskipulagið var unnið undir forystu skipulagsnefndar Garðabæjar, en Garðafélagið áhugamannafélag um Garðahverfi hefur stutt þessa vinnu. Alta hefur haft umsjón með deiliskipulagsgerðinni. Sjá nánar á 
Félagsgarður í Kjós, sem tekinn var í notkun árið 1946, stendur á lóð Ungmennafélagsins Drengs sem einnig stóð að uppbyggingu hans.
